Centrum Elektronika Automatyka


1. Wzmacniacz m.cz.
(Układy/układy)
Rolą wzmacniacza małej częstotliwości jest wzmocnienie sygnału uzyskiwanego ze źródła sygnału m.cz.: detektora, mikrofonu, do poziomu zapewniającego dostarczenie dostatecznej mocy do głośnika lub słuchawki. Istotna jest także możliwość kształtowania w pewnych granicach parametrów sygnału- wzmocnienia (głośności), lub charakterystyki częstotliwościowej (barwy tonu). Wszelkie procesy, jakim poddawany jest sygnał m.cz. powinny go w jak najmniejszym stopniu zniekształcać. Wzmacniacz nie powinien wprowadzać ...
2. Parametry wzmacniaczy m.cz.
(Układy/układy)
Podstawowe parametry wzmacniaczy m.cz. obejmują następujące cechy: -  znamionowa moc wyjściowa, -  czułość znamionowa, -  przesterowalność, -  impedancja wejściowa i wyjściowa, - przebieg charakterystyki częstotliwościowej, -  poziom zniekształceń nieliniowych na wyjściu, -  stosunek sygnału do zakłóceń na wyjściu. Znamionowa moc wyjściowa jest to maksymalna moc, którą wzmacniacz może oddawać obciążeniu w sposób ciągły. Moc tę definiuje się dla sygnału sinusoidalnego, o określonej częstotliwości, ...
3. Tor AM
(Radiofonia/RTV)
Współczesne odbiorniki AM mają ujednoliconą strukturę. Zawierają strojone obwody wejściowe, ewentualnie ze wzmacniaczem wielkiej częstotliwości, mieszacz, filtr pośredniej częstotliwości o skupionej selektywności, aperiodyczny wzmacniacz p.cz. 465 kHz i detektor. Wzmacniacz p.cz. i ewentualnie wzmacniacz w.cz. objęty jest działaniem pętli automatycznej regulacji wzmocnienia ARW, zapewniającej poprawną pracę odbiornika niezależnie od poziomu sygnału uzyskiwanego z anteny. Odbiornik radiowy jest wyposażony ...
4. Wzmacniacz rezonansowy
(Układy/układy)
Wzmacniacz rezonansowy, zwany także selektywnym, służy do wzmacniania napięcia w wąskim (relatywnie) paśmie częstotliwości, leżącym wokół częstotliwości środkowej fo. Sygnały leżące poza użytecznym pasmem powinny być w maksymalnym stopniu tłumione. We wzmacniaczach selektywnych elementem umożliwiającym uzyskanie wymaganej charakterystyki przenoszenia jest obwód rezonansowy lub filtr pasmowy. W typowym przypadku obwód rezonansowy ma postać równoległą i jest włączony w obwód kolektora. Wartość modułu ...
5. Wzmacniacz klasy A
(Układy/układy)
Najpopularniejszym układem pracy wzmacniacza mocy klasy A jest standardowy układ o wspólnym emiterze. Doboru punktu pracy dokonuje się głównie ze względów energetycznych. Wybiera się go zwykle nieco poniżej hiperboli dopuszczalnej mocy strat. W praktyce istnieje znaczna różnica między impedancją wyjściową tranzystora a stosowaną impedancją obciążenia. Z warunku na dopasowanie wynika, że wartości te powinny być zbliżone. Stąd też we wzmacniaczach mocy klasy A powszechne jest stosowanie transformatorów ...
6. Klasy pracy wzmacniaczy
(Układy/układy)
Podstawą rozważań na temat pracy wzmacniaczy dużych sygnałów są charakterystyki - głównie wyjściowe. W ich obszarze jest wybierany statyczny punkt pracy tranzystora. W zależności od jego położenia mówimy o różnej klasie pracy Wzmacniacza. Pojęcie to na jest dogodnie wyjaśnić operując charakterystyką wejściową Ib = f(Ube). W praktyce podstawowe znaczenie ma klasa A i B, ewentualnie klasa mieszana AB. W nadajnikach stosowana jest także klasa C. Statyczny punkt pracy we wzmacniaczu klasy A jest ...
W odróżnieniu od wzmacniaczy małych sygnałów, gdzie elementy wzmacniające pracują w małym obszarze pola charakterystyk i można traktować je w przybliżeniu jako liniowe, wzmacniacze dużych sygnałów pracują przy sygnałach zmiennych o poziomach porównywalnych z napięciami zasilania. W takim przypadku zaczynają odgrywać zasadniczą rolę nieliniowości charakterystyk. Ponadto we wzmacniaczach dużych sygnałów istotne jest na ogół uzyskanie dużej mocy przebiegów zmiennych. Elementy czynne pracują więc w warunkach ...
... rezystor, to zmiany wartości prądu kolektora spowodują zmiany napięcia na kolektorze. Tranzystor może służyć do wzmacniania napięć stałych lub zmiennych. W praktyce oba rodzaje pracy należy traktować rozdzielnie, gdyż wzmacnianie napięć i prądów stałych wymaga na ogół bardziej złożonych układów, ze względu na konieczność zapewnienia stabilności wzmocnienia w funkcji czynników zakłócających - głównie temperatury. Podstawowym układem jest wzmacniacz małych sygnałów i małej częstotliwości. Analizę pracy ...
9. Miernik uniwersalny
(Pomiary/Pomiary)
... typu mierników do pomiarów napięcia w obwodach wysokorezystancyjnych, np. do pomiarów napięć na bazie tranzystora. Niewielka rezystancja wejściowa miernika powoduje w takim przypadku całkowitą zmianę punktu pracy tranzystora.  Wady tej nie mają mierniki uniwersalne elektroniczne. Wymagają one jednak zasilania: bateryjnego lub sieciowego. Od omówionych wcześniej różnią się przede wszystkim zastosowaniem wzmacniacza, w nowszych konstrukcjach z reguły na tranzystorach polowych. Zwiększa się dzięki temu ...
10. Wzmacniacz mocy
(Radiofonia/RTV)
Istnieje wielka różnorodność rozwiązań konstrukcyjnych wzmacniaczy mocy. Główny podział związany z mocą wyjściową i klasą sprzętu wyróżnia: wzmacniacze scalone monolityczne, wzmacniacze hybrydowe oraz wzmacniacze z elementów dyskretnych. Układy scalone są stosowane przede wszystkim w sprzęcie przenośnym i samochodowym. Wzmacniacze hybrydowe są spotykane w urządzeniach średniej klasy. Natomiast wzmacniacze wyższych klas i dużej mocy są wykonywane z elementów dyskretnych — tranzystorów bipolarnych ...
11. Wzmacniacz m.cz.
(Radiofonia/RTV)
Konstrukcja wzmacniacza m.cz. (małej częstotliwości) zależy przede wszystkim od jego łączenia oraz klasy sprzętu. Inne rozwiązania stosuje się w specjalizowanych wzmacniaczach przeznaczonych do przenośnego odbiornika radiowego, inne w stereofonicznych wzmacniaczach wysokiej jakości, przeznaczonych do współpracy z różnymi źródłami sygnału. Dotyczy to nie tylko stopnia komplikacji toru, ale i zastosowanych technik realizacyjnych: na elementach dyskretnych bądź układach scalonych. Dominującą tendencją ...
12. Tory łączone AM-FM
(Radiofonia/RTV)
W odbiornikach przenośnych czy samochodowych częstym rozwiązaniem jest łączenie znacznych fragmentów toru AM i FM. Dotyczy to w zasadzie wzmacniacza p.cz. W konwencjonalnej technice tranzystorowej wymagało to stosowania podwójnych obwodów rezonansowych i rozdziału toru w rejonie detektorów. Są to już jednak rozwiązania historyczne, dziś w praktyce niespotykane. Pewną odmianą stosowaną częściej, są tory wykorzystujące scalone wzmacniacze p.cz. AM/FM. Zawierają one często głowicę UKF oraz obwody wejściowe ...
13. Tor p.cz.
(Radiofonia/RTV)
Wzmacniacz i demodulator sygnału FM p.cz. stanowi na ogół integralną całość i rozdzielenie tych bloków przy analizie układu byłoby czynnością sztuczną. Wzmacniacz p.cz. ma na ogół bardzo duże wzmocnienie, dzięki czemu ograniczanie sygnału w torze uzyskuje się już przy małych poziomach napięcia wejściowego. Dla poprawnej pracy detektora FM jest wymagane, aby sygnał poddawany detekcji nie był zmodulowany amplitudowo. Jest to warunkiem niezniekształconej transmisji FM, dzięki czemu uzyskuje się dużą ...
14. Głowica UKF
(Radiofonia/RTV)
Głowica UKF, szczególnie w odbiornikach radiowych wyższej klasy stanowi wydzielony, ekranowany zespół. Zawiera on obwody wejściowe wraz ze wzmacniaczem w.cz. oraz układ przemiany częstotliwości z mieszaczem samowzbudnym lub obcowzbudnym. Głowice są przestrajane za pomocą kondensatorów zmiennych, wariometrów (zmiennych indukcyjności — szczególnie w odbiornikach samochodowych) lub diod pojemnościowych. Głowica powinna zapewniać uzyskanie odpowiednio dużego (rzędu 20...26 dB) i stabilnego wzmocnienia ...
15. Przetworniki pomiarowe
(Automatyka/UAR)
... pośredniczący. Są to więc wzmacniacze o standardowym sygnale wyjściowym. Od przetworników pomiarowych, podobnie jak od czujników, z którymi stanowią często funkcjonalnie jeden zespół, żąda się dużej dokładności przetwarzania sygnałów niezależnie od zmian warunków otoczenia: temperatury, wilgotności, zasilania itp.  ...
16. Czujniki położenia
(Automatyka/UAR)
... (rad). Czujnikami położenia o sygnale wyjściowym w postaci ciśnienia są wzmacniacze pneumatyczne lub hydrauliczne. Najpowszechniej używane czujniki położenia dają na wyjściu sygnał elektryczny napięcia stałego lub przemiennego. Są to z reguły czujniki parametryczne, tzn. takie, w których przesunięcie wpływa na łatwy do zmierzenia parametr obwodu elektrycznego - rezystancję, pojemność, indukcyjność własną lub wzajemną. Obwód pomiarowy musi wtedy zawierać źródło napięcia zasilania.  ...


News Automatyka

Wskaźników jakości regulacji jest wiele. Część służy do oceny przebiegów przejściowych sygnały wyjściowego po wystąpieniu zakłócenia lub zmianie wartości zadanej, inne dotyczą właściwości układów w stanie ustalonym, niektóre ujmują łącznie właściwości w stanach przejściowych i w stanie ustalonym. W praktyce o przydatności poszczególnych wskaźników jakości regulacji decydują przesłanki fizyczne.

Więcej…

Oddziaływanie na proces z zamiarem osiągnięcia założonego celu nazywa się sterowaniem, założony cel nazywa się celem sterowania, a układ podlegający sterowaniu obiektem sterowania. Sygnały, za pośrednictwem których oddziałuje się na proces nazywa sterującymi, a te na które oddziałuje się podczas sterowania — sygnałami sterowanymi. Zakłócenia są wielkościami wejściowymi utrudniającymi realizację celu sterowania. Sygnały sterujące obiektu są wytwarzane w urządzeniu sterującym. Ich źródłem może być również człowiek - operator, mówi się wtedy o sterowaniu ręcznym.

Więcej…

W analogowych UAR informację podaje najczęściej poziom energetyczny sygnału. W układach cyfrowych poziomy energetyczne służą tylko do rozróżniania stanów umownych (liczb). Procesy technologiczne mają zwykle wiele wejść i wyjść: na przykład jeden strumień surowca może się charakteryzować temperaturą, składem chemicznym, wilgotnością - jeśli każda z tych wielkości wpływa na parametry sygnałów wyjściowych i może ulegać zmianom, to wszystkie te wielkości mogą i być powinny sygnałami wejściowymi. Jako sygnały sterujące wybiera się tylko niektóre, te za pomocą których najłatwiej można wpływać na sygnały wyjściowe.

Więcej…

Sygnały o częstotliwościach do kilku  herców i o nieregularnych kształtach można badać posługując się rejestratorami. Rejestrator jest urządzeniem zawierającymi organ ruchomy zmieniający swoje położenie pod wpływem sygnału podlegającego rejestracji. Z organem ruchomym jest związany element piszący lub drukujący na nośniku - najczęściej papierowym. Dla uzyskania zapisu w funkcji czasu rejestrator jest wyposażony w mechanizm przesuwu papieru. W przemyśle rejestratory stosuje się do kontroli warunków technologicznych procesu oraz udokumentowania sposobu jego prowadzenia — jest to szczególnie ważne podczas awarii.

Więcej…

Zadaniem regulatora Jest wytworzenie przebiegu sygnału wejściowego dla procesu na podstawie uchybu między wartością zadaną i rzeczywistą wielkości wyjściowej. A zatem regulator jest układem, który na podstawie sygnału wyjściowego z elementu pomiarowego oraz dodatkowego sygnału przenoszącego informację o wartości żądanej wytwarza sygnał oddziałujący poprzez element wykonawczy na wartość sygnału wejściowego.
Regulatory spełniające swoją funkcję tylko przy użyciu energii pochodzącej od elementu pomiarowego noszą nazwę regulatorów bezpośredniego działania.

Więcej…

Serwis Centrum LM

Serwis edukacyjny i informacyjny - elektronika, automatyka, mechatronika dla uczniów szkół średnich ( techników ) kształcących się w zawodach technik elektronik, technik teleinformatyk, technik mechatronik, technik automatyk, technik elektryk.

Elementy elektroniczne

Poza własnościami prostowniczymi złącze p-n cechuje się jeszcze jedną specyficzną własnością - wykazuje ono istnienie pojemności. Wartość tej pojemności jest zależna od wartości napięcia Ur. Obszar ładunku przestrzennego można w dużym uproszczeniu traktować jako elektrody kondensatora „rozsuwające" się przy wzroście napięcia Ur. Własność ta jest wykorzystana w budowie diod pojemnościowych. Zakres zmian pojemności jest wyznaczony napięciami granicznymi Urmin (w pobliżu O V) i Urmax w pobliżu napięcia przebicia. Podstawowe parametry charakteryzują pojemność znamionową Cr dla określonego napięcia Ur oraz zakres zmian pojemności. Schemat zastępczy diody pojemnościowej stanowi w uproszczeniu połączenie równoległe pojemności Cr wraz z rezystancją Rs i Rr.

Więcej…

W diodach Zenera jest wykorzystywane zjawisko lawinowego narastania prądu w pobliżu maksymalnego napięcia wstecznego. Specjalna technologia tych diod sprawia, że zjawisko przebicia jest powtarzalne i nie prowadzi do zniszczenia diody, jeżeli nie zostanie przekroczona wartość dopuszczalna prądu wstecznego, zwanego w tym przypadku prądem Zenera - Iz. Wartość napięcia, dla którego następuje przebicie nazywamy napięciem Zenera Uz. Nachylenie charakterystyki w obszarze przebicia jest bardzo duże. Dioda przypomina więc w pewnym sensie źródło napięciowe idealne, gdzie napięcie nie zależy od wartości płynącego prądu. Zależność temperaturowa napięcia Zenera jest niewielka, a dla pewnych wartości Uz (rzędu 5..7 V) jest bliska zera.

Więcej…

Podstawową cechą złącza p-n są jego właściwości prostownicze, polegające na przewodzeniu prądu o znaczącej w praktyce wartości w jednym kierunku. Jeśli do diody przyłożymy napięcie zmienne, to dla połówek dodatnich dioda będzie przewodzić, dla ujemnych połówek stanowić będzie bardzo dużą rezystancję. Rezystancja w kierunku przewodzenia jest niewielka. Rozróżniamy przy tym dwa pojęcia: rezystancji statycznej i rezystancji dynamicznej. Rezystancja statyczna definiowana jest jako nachylenie prostej przechodzącej przez początek układu współrzędnych i punkt prący diody. Natomiast rezystancja dynamiczna określa bezpośrednio nachylenie charakterystyki w danym punkcie. W zależności od pożądanej wartości prądu przewodzenia If stosuje się diody prostownicze małej lub dużej mocy. Oba rodzaje diod charakteryzuje się za pomocą tych samych parametrów.

Więcej…

Elementem piezoelektrycznym nazywamy podzespół, w którym istnieje bezpośrednie powiązanie parametrów elektrycznych i mechanicznych. Inaczej mówiąc, przyłożenie napięcia do takiej struktury powoduje zmianę jej wymiarów lub kształtu, a odkształcenie mechaniczne poluje powstanie napięcia na jej elektrodach. I tak np. przyłożenie do elektrod napięcia zmiennego prowadzi do powstania drgań mechaniczychch o takiej samej częstotliwości. Dla pewnych wartości częstotliwości aplituda tych drgań osiąga maksimum. Mówimy wówczas o rezonansie mechanicznym.
W radiotechnice największe znaczenie mają elementy kwarcowe i piezoceramiczne. Elementy kwarcowe wykazują bardzo silne własności rezonansowe. Nazywamy je rezonatorami kwarcowymi. Są to wycięte w odpowiedni sposób z kryształu kwarcu, naturalnego bądź syntetycznego, kształtki (płytki, prostopadłościany, soczewki) z napylonymi w ściśle określonych miejscach elektrodami.

Więcej…

Odrębną grupę elementów indukcyjnych stanowią transformatory. Transformator składa się z co najmniej dwóch uzwojeń, sprzężonych magnetycznie. Energia, poprzez pole magnetyczne, jest przekazywana z uzwojenia pierwotnego do wtórnego. Ilość przekazywanej energii zależy od wartości sprzężenia, o której decyduje wzajemne położenie uzwojeń i ewentualne zastosowanie wspólnego rdzenia. Stosunek liczby zwojów uzwojenia wtórnego do pierwotnego nazywamy przekładnią zwojową transformatora. Jest ona w pewnych warunkach równa przekładni napięciowej, tzn. stosunkowi uzyskiwanego napięcia wtórnego do napięcia przykładanego do uzwojenia pierwotnego. Równość ta jest zachowana wówczas, gdy w uzwojeniu wtórnym nie płynie prąd.

Więcej…