Centrum Elektronika Automatyka


1. Rezystor
(Elementy elektroniczne/Elementy)
... nastawne oraz potencjometry (rezystory potencjometryczne). Rezystory nastawne stosowane są tam, gdzie wymagany jest dobór warunków pracy przy uruchamianiu i strojeniu układu. Potencjometry służą do dokonywania regulacji przez użytkownika w czasie eksploatacji sprzętu. Inny podział może zostać dokonany ze względu na technologię wykonania. Rozróżniamy rezystory: drutowe, objętościowe i warstwowe. W pierwszym przypadku elementem rezystywnym jest drut oporowy, w drugim - cała objętość masy oporowej, ...
2. Wzmacniacz m.cz.
(Układy/układy)
... zniekształceń nieliniowych, szumów i zakłóceń oraz niekontrolowanej zmiany proporcji sygnałów o różnych częstotliwościach. Tor wzmocnienia dzielimy umownie na dwie części: napięciową oraz mocy. Część napięciowa obejmuje wszelkiego rodzaju przedwzmacniacze, korekcyjne i liniowe, oraz układy regulacji wzmocnienia, równoważenia i barwy tonu. Rolą stopni mocy jest dostarczenie do obciążenia (głośnik, słuchawka) odpowiedniej mocy sygnału m.cz.  ...
3. Sterowanie pilotem
(Radiofonia/RTV)
Duża część nowoczesnych odbiorników radiowych jest wyposażona w układy zdalnego sterowania, umożliwiające wykonywanie większości czynności obsługowych z miejsca, w którym się słucha. Dotyczy to zarówno możliwości wyboru stacji jak i regulacji głośności, barwy tonu, zrównoważenia torów lub obsługi magnetofonu bądź gramofonu. W praktyce układy zdalnego sterowania są rzadko przystosowane jedynie do obsługi toru odbiorczego, a raczej do pełnej obsługi zestawu elektroakustycznego. Powszechnie stosowaną ...
4. Tor AM
(Radiofonia/RTV)
Współczesne odbiorniki AM mają ujednoliconą strukturę. Zawierają strojone obwody wejściowe, ewentualnie ze wzmacniaczem wielkiej częstotliwości, mieszacz, filtr pośredniej częstotliwości o skupionej selektywności, aperiodyczny wzmacniacz p.cz. 465 kHz i detektor. Wzmacniacz p.cz. i ewentualnie wzmacniacz w.cz. objęty jest działaniem pętli automatycznej regulacji wzmocnienia ARW, zapewniającej poprawną pracę odbiornika niezależnie od poziomu sygnału uzyskiwanego z anteny. Odbiornik radiowy jest wyposażony ...
... np. mostków Wiena. Skuteczna eliminacja zniekształceń składowej podstawowej wymaga dostrojenia mostka do właściwej częstotliwości drogą współbieżnej regulacji wartości obu pojemności lub obu rezystancji decydujących o częstotliwości rezonansowej oraz zrównoważenia mostka — poprzez regulację jednego z rezystorów gałęzi aperiodycznej. Pomiar współczynnika zniekształceń przebiega w praktyce następująco: -  za pomocą skokowego dzielnika wejściowego i płynnej regulacji wzmocnienia (kalibracja) ustawia ...
6. Wzmacniacz mocy
(Radiofonia/RTV)
... układu. Istnieje możliwość doboru wzmocnienia układu, za pomocą elementów zewnętrznego sprzężenia zwrotnego. Dominującą tendencją jest ograniczanie liczby elementów zewnętrznych, niezbędnych do poprawnej pracy układu scalonego. Wzmacniacze scalone z reguły nie wymagają żadnych regulacji.  ...
Wskaźników jakości regulacji jest wiele. Część służy do oceny przebiegów przejściowych sygnały wyjściowego po wystąpieniu zakłócenia lub zmianie wartości zadanej, inne dotyczą właściwości układów w stanie ustalonym, niektóre ujmują łącznie właściwości w stanach przejściowych i w stanie ustalonym. W praktyce o przydatności poszczególnych wskaźników jakości regulacji decydują przesłanki fizyczne. Często używa się wskaźników: czas regulacji tr i współczynnik przeregulowania x. Wskaźnik tr jest czasem ...
8. Sterowanie
(Automatyka/UAR)
... również człowiek - operator, mówi się wtedy o sterowaniu ręcznym. Zespół urządzenie sterujące i obiekt sterowania jest nazywany układem sterowania. Jeśli sygnały sterowane (z wyjścia obiektu) nie oddziałują zwrotnie na wejście urządzenia sterującego, to mamy do czynienia z układem otwartym sterowania, jeśli zaś występuje sprzężenie zwrotne, to mamy do czynienia z układem zamkniętym. Sterowanie w układzie zamkniętym nazywa się regulacją. W tym przypadku obiekt nazywa się obiektem regulacji, sygnał ...
9. Układy regulacji
(Automatyka/UAR)
W analogowych UAR informację podaje najczęściej poziom energetyczny sygnału. W układach cyfrowych poziomy energetyczne służą tylko do rozróżniania stanów umownych (liczb). Procesy technologiczne mają zwykle wiele wejść i wyjść: na przykład jeden strumień surowca może się charakteryzować temperaturą, składem chemicznym, wilgotnością - jeśli każda z tych wielkości wpływa na parametry sygnałów wyjściowych i może ulegać zmianom, to wszystkie te wielkości mogą i być powinny sygnałami wejściowymi. Jako ...
10. Regulator
(Automatyka/UAR)
... noszą nazwę regulatorów bezpośredniego działania. Bardziej złożone, tzw. regulatory działania pośredniego korzystają z energii pochodzącej od źródła dodatkowego. Zależnie od charakteru nośnika energii zwane są wtedy regulatorami pneumatycznymi, hydraulicznymi lub elektrycznymi. Regulatory mogą być stałowartościowe, tzn. takie, w których wartość zadana jest stała w czasie. Mogą też być regulatory programowe lub nadążne. Do regulacji typowych procesów przemysłowych używa się regulatorów wyspecjalizowanych, ...
11. Element wykonawczy
(Automatyka/UAR)
Element wykonawczy jest układem złożonym z siłownika (czesto silnika) i nastawnika ( np. zaworu ). Nastawnik oddziałuje bezpośrednio na strumień masowy materiału lub strumień energii dopływającej do obiektu regulacji, a siłownik daje siłę niezbędną do poruszania nastawnika. Gdy strumieniem jest para, gaz lub ciecz, to nastawnikiem jest z reguły zawór dławiący pływ. Zawór jest przykładem nastawnika impedancyjnego (wznoszącego zmniejszającego energię nośnika). Są też nastawniki generacyjne, zwiększające ...
12. Czujnik
(Automatyka/UAR)
... 3.   W układzie z fotoelementem obecność przedmiotu w określonym punkcie — np. taśmy produkcyjnej — można łatwo przekształcić w impuls. Ponieważ można łatwo zliczać impulsy więc rozwiązania takie są stosowane powszechnie do zliczania liczby przedmiotów. Ten element układu pomiarowego (lub regulacji), na który działa bezpośrednio wielkość mierzoną nazywa się czujnikiem. Fotoelement oraz elementy zmieniające wymiary lub rezystancję są przykładami czujników pomiarowych.    ...
Analizę właściwości dynamicznych procesów dogodnie jest rozpocząć od klasyfikacji obiektów regulacji. Zasadniczo wyróżniamy obiekty statyczne i obiekty astatyczne. Odpowiedź na skok jednostkowy obiektu statycznego ma stałą wartość ustaloną. Dla obiektów astatycznych odpowiedź skokowa jest w stanie ustalonym przebiegiem narastającym. Obiekt statyczny charakteryzuje się następującymi parametrami dynamicznymi: - zastępczą stałą czasową T - opóźnieniem T0 Współczynnik wzmocnienia statycznego obiektu ...
14. Obiekt regulacji
(Automatyka/UAR)
Układ podlegający każdemu sterowaniu nazywa się obiektem sterowania. Jeśli zaś sterowanie odbywa się w układzie ze sprzężeniem zwrotnym, czyli w układzie zamkniętym, to mówimy o regulacji  i danym procesie technologicznym  jako o obiekcie regulacji.  Dla proc technologicznych zwykle wiadomo, jaki jest pożądany przebieg wielkości wyjściowych. Realizacja tego zadanego przebiegu to cel sterowania. Cechą wyróżniającą procesy technologiczne wśród układów jest poważny wpływ zakłóceń, tzn. sygnałów, których ...


News Automatyka

Wskaźników jakości regulacji jest wiele. Część służy do oceny przebiegów przejściowych sygnały wyjściowego po wystąpieniu zakłócenia lub zmianie wartości zadanej, inne dotyczą właściwości układów w stanie ustalonym, niektóre ujmują łącznie właściwości w stanach przejściowych i w stanie ustalonym. W praktyce o przydatności poszczególnych wskaźników jakości regulacji decydują przesłanki fizyczne.

Więcej…

Oddziaływanie na proces z zamiarem osiągnięcia założonego celu nazywa się sterowaniem, założony cel nazywa się celem sterowania, a układ podlegający sterowaniu obiektem sterowania. Sygnały, za pośrednictwem których oddziałuje się na proces nazywa sterującymi, a te na które oddziałuje się podczas sterowania — sygnałami sterowanymi. Zakłócenia są wielkościami wejściowymi utrudniającymi realizację celu sterowania. Sygnały sterujące obiektu są wytwarzane w urządzeniu sterującym. Ich źródłem może być również człowiek - operator, mówi się wtedy o sterowaniu ręcznym.

Więcej…

W analogowych UAR informację podaje najczęściej poziom energetyczny sygnału. W układach cyfrowych poziomy energetyczne służą tylko do rozróżniania stanów umownych (liczb). Procesy technologiczne mają zwykle wiele wejść i wyjść: na przykład jeden strumień surowca może się charakteryzować temperaturą, składem chemicznym, wilgotnością - jeśli każda z tych wielkości wpływa na parametry sygnałów wyjściowych i może ulegać zmianom, to wszystkie te wielkości mogą i być powinny sygnałami wejściowymi. Jako sygnały sterujące wybiera się tylko niektóre, te za pomocą których najłatwiej można wpływać na sygnały wyjściowe.

Więcej…

Sygnały o częstotliwościach do kilku  herców i o nieregularnych kształtach można badać posługując się rejestratorami. Rejestrator jest urządzeniem zawierającymi organ ruchomy zmieniający swoje położenie pod wpływem sygnału podlegającego rejestracji. Z organem ruchomym jest związany element piszący lub drukujący na nośniku - najczęściej papierowym. Dla uzyskania zapisu w funkcji czasu rejestrator jest wyposażony w mechanizm przesuwu papieru. W przemyśle rejestratory stosuje się do kontroli warunków technologicznych procesu oraz udokumentowania sposobu jego prowadzenia — jest to szczególnie ważne podczas awarii.

Więcej…

Zadaniem regulatora Jest wytworzenie przebiegu sygnału wejściowego dla procesu na podstawie uchybu między wartością zadaną i rzeczywistą wielkości wyjściowej. A zatem regulator jest układem, który na podstawie sygnału wyjściowego z elementu pomiarowego oraz dodatkowego sygnału przenoszącego informację o wartości żądanej wytwarza sygnał oddziałujący poprzez element wykonawczy na wartość sygnału wejściowego.
Regulatory spełniające swoją funkcję tylko przy użyciu energii pochodzącej od elementu pomiarowego noszą nazwę regulatorów bezpośredniego działania.

Więcej…

Serwis Centrum LM

Serwis edukacyjny i informacyjny - elektronika, automatyka, mechatronika dla uczniów szkół średnich ( techników ) kształcących się w zawodach technik elektronik, technik teleinformatyk, technik mechatronik, technik automatyk, technik elektryk.

Elementy elektroniczne

Poza własnościami prostowniczymi złącze p-n cechuje się jeszcze jedną specyficzną własnością - wykazuje ono istnienie pojemności. Wartość tej pojemności jest zależna od wartości napięcia Ur. Obszar ładunku przestrzennego można w dużym uproszczeniu traktować jako elektrody kondensatora „rozsuwające" się przy wzroście napięcia Ur. Własność ta jest wykorzystana w budowie diod pojemnościowych. Zakres zmian pojemności jest wyznaczony napięciami granicznymi Urmin (w pobliżu O V) i Urmax w pobliżu napięcia przebicia. Podstawowe parametry charakteryzują pojemność znamionową Cr dla określonego napięcia Ur oraz zakres zmian pojemności. Schemat zastępczy diody pojemnościowej stanowi w uproszczeniu połączenie równoległe pojemności Cr wraz z rezystancją Rs i Rr.

Więcej…

W diodach Zenera jest wykorzystywane zjawisko lawinowego narastania prądu w pobliżu maksymalnego napięcia wstecznego. Specjalna technologia tych diod sprawia, że zjawisko przebicia jest powtarzalne i nie prowadzi do zniszczenia diody, jeżeli nie zostanie przekroczona wartość dopuszczalna prądu wstecznego, zwanego w tym przypadku prądem Zenera - Iz. Wartość napięcia, dla którego następuje przebicie nazywamy napięciem Zenera Uz. Nachylenie charakterystyki w obszarze przebicia jest bardzo duże. Dioda przypomina więc w pewnym sensie źródło napięciowe idealne, gdzie napięcie nie zależy od wartości płynącego prądu. Zależność temperaturowa napięcia Zenera jest niewielka, a dla pewnych wartości Uz (rzędu 5..7 V) jest bliska zera.

Więcej…

Podstawową cechą złącza p-n są jego właściwości prostownicze, polegające na przewodzeniu prądu o znaczącej w praktyce wartości w jednym kierunku. Jeśli do diody przyłożymy napięcie zmienne, to dla połówek dodatnich dioda będzie przewodzić, dla ujemnych połówek stanowić będzie bardzo dużą rezystancję. Rezystancja w kierunku przewodzenia jest niewielka. Rozróżniamy przy tym dwa pojęcia: rezystancji statycznej i rezystancji dynamicznej. Rezystancja statyczna definiowana jest jako nachylenie prostej przechodzącej przez początek układu współrzędnych i punkt prący diody. Natomiast rezystancja dynamiczna określa bezpośrednio nachylenie charakterystyki w danym punkcie. W zależności od pożądanej wartości prądu przewodzenia If stosuje się diody prostownicze małej lub dużej mocy. Oba rodzaje diod charakteryzuje się za pomocą tych samych parametrów.

Więcej…

Elementem piezoelektrycznym nazywamy podzespół, w którym istnieje bezpośrednie powiązanie parametrów elektrycznych i mechanicznych. Inaczej mówiąc, przyłożenie napięcia do takiej struktury powoduje zmianę jej wymiarów lub kształtu, a odkształcenie mechaniczne poluje powstanie napięcia na jej elektrodach. I tak np. przyłożenie do elektrod napięcia zmiennego prowadzi do powstania drgań mechaniczychch o takiej samej częstotliwości. Dla pewnych wartości częstotliwości aplituda tych drgań osiąga maksimum. Mówimy wówczas o rezonansie mechanicznym.
W radiotechnice największe znaczenie mają elementy kwarcowe i piezoceramiczne. Elementy kwarcowe wykazują bardzo silne własności rezonansowe. Nazywamy je rezonatorami kwarcowymi. Są to wycięte w odpowiedni sposób z kryształu kwarcu, naturalnego bądź syntetycznego, kształtki (płytki, prostopadłościany, soczewki) z napylonymi w ściśle określonych miejscach elektrodami.

Więcej…

Odrębną grupę elementów indukcyjnych stanowią transformatory. Transformator składa się z co najmniej dwóch uzwojeń, sprzężonych magnetycznie. Energia, poprzez pole magnetyczne, jest przekazywana z uzwojenia pierwotnego do wtórnego. Ilość przekazywanej energii zależy od wartości sprzężenia, o której decyduje wzajemne położenie uzwojeń i ewentualne zastosowanie wspólnego rdzenia. Stosunek liczby zwojów uzwojenia wtórnego do pierwotnego nazywamy przekładnią zwojową transformatora. Jest ona w pewnych warunkach równa przekładni napięciowej, tzn. stosunkowi uzyskiwanego napięcia wtórnego do napięcia przykładanego do uzwojenia pierwotnego. Równość ta jest zachowana wówczas, gdy w uzwojeniu wtórnym nie płynie prąd.

Więcej…