Centrum Elektronika Automatyka


1. Dioda prostownicza
(Elementy elektroniczne/Elementy)
... dla którego wartość prądu wstecznego Ir zaczyna narastać lawinowo, wartość dopuszczalna szczytowego napięcia wstecznego, powtarzalnego Urmm, przy którym dioda nie ulega jeszcze zniszczeniu poprzez przebicie lawinowe, dopuszczalna wartość skuteczna prądu przewodzenia IFM, zakres temperatur pracy złącza, częstotliwość maksymalna pracy fm, dla której sprawność prostowania (tzn. stosunek napięcia stałego na wyjściu diody do napięcia zmiennego na wejściu) zmniejsza się o 3 dB w stosunku do sprawności ...
2. Cewka indukcyjna
(Elementy elektroniczne/Elementy)
... stanowią głównie pojemności międzyzwojowe. Każdą cewkę, ze względu na składową pojemnościową, charakteryzuje częstotliwość maksymalna pracy, dla której zachowuje ona jeszcze własności indukcyjności. Wartość indukcyjności jest proporcjonalna do kwadratu liczby zwojów, przy uwzględnieniu współczynnika wynikającego z geometrii cewki. Cewki indukcyjne, stosowane w elektronice to: dławiki, cewki obwodów rezonansowych i transformatory. Zadaniem dławika jest, mówiąc najprościej, tłumienie prądu zmiennego. ...
3. Kondensator
(Elementy elektroniczne/Elementy)
... Wartość składowej indukcyjnej określa częstotliwość maksymalną, dla jakiej element zachowuje się jeszcze jak kondensator. Dlatego też istotny jest właściwy dobór typu kondensatora do częstotliwości pracy układu oraz maksymalne skracanie długości wyprowadzeń. Kondensator składa się z dwóch elektrod (okładzin) przewodzących, między którymi znajduje się warstwa dielektryka. Pojemność kondensatora jest w przybliżeniu wprost proporcjonalna do powierzchni elektrod i odwrotnie proporcjonalna do odległości ...
4. Rezystor
(Elementy elektroniczne/Elementy)
... nastawne oraz potencjometry (rezystory potencjometryczne). Rezystory nastawne stosowane są tam, gdzie wymagany jest dobór warunków pracy przy uruchamianiu i strojeniu układu. Potencjometry służą do dokonywania regulacji przez użytkownika w czasie eksploatacji sprzętu. Inny podział może zostać dokonany ze względu na technologię wykonania. Rozróżniamy rezystory: drutowe, objętościowe i warstwowe. W pierwszym przypadku elementem rezystywnym jest drut oporowy, w drugim - cała objętość masy oporowej, ...
5. Wzmacniacz klasy A
(Układy/układy)
Najpopularniejszym układem pracy wzmacniacza mocy klasy A jest standardowy układ o wspólnym emiterze. Doboru punktu pracy dokonuje się głównie ze względów energetycznych. Wybiera się go zwykle nieco poniżej hiperboli dopuszczalnej mocy strat. W praktyce istnieje znaczna różnica między impedancją wyjściową tranzystora a stosowaną impedancją obciążenia. Z warunku na dopasowanie wynika, że wartości te powinny być zbliżone. Stąd też we wzmacniaczach mocy klasy A powszechne jest stosowanie transformatorów ...
6. Klasy pracy wzmacniaczy
(Układy/układy)
Podstawą rozważań na temat pracy wzmacniaczy dużych sygnałów są charakterystyki - głównie wyjściowe. W ich obszarze jest wybierany statyczny punkt pracy tranzystora. W zależności od jego położenia mówimy o różnej klasie pracy Wzmacniacza. Pojęcie to na jest dogodnie wyjaśnić operując charakterystyką wejściową Ib = f(Ube). W praktyce podstawowe znaczenie ma klasa A i B, ewentualnie klasa mieszana AB. W nadajnikach stosowana jest także klasa C. Statyczny punkt pracy we wzmacniaczu klasy A jest ...
Przez małe sygnały rozumiemy sygnały o amplitudach znacznie mniejszych od wartości napięć zasilania w układzie. Dotyczy to zarówno sygnałów wejściowych jak i wyjściowych. Założenie takie pozwala na traktowanie tranzystora jako elementu liniowego i stosowanie do analizy pracy stopnia wzmocnienia parametrów przyrostowych, np. typu h. Możliwość wzmacniania sygnałów w tranzystorze wynika z zależności określającej wpływ zmian prądu bazy na wartość prądu kolektora. Jeśli w obwód kolektora włączymy np. ...
... się wskazania miernika na maksimum (oznaczone na podziałce), -  po przełączeniu rodzaju pracy w pozycję Pomiar za pomocą regulatora częstotliwości oraz regulatora zrównoważenia należy osiągnąć minimum wskazań miernika, zmieniając jednocześnie położenie przełącznika poziomu zniekształceń. Osiągnięta, minimalna wartość wskazań jest odczytywana jako poziom zniekształceń nieliniowych. Przedstawiona metoda pomiaru dotyczy miernika bez automatyki. Jest ona dość pracochłonna. Nowsze konstrukcje mierników ...
9. Miliwoltomierz w.cz.
(Pomiary/Pomiary)
... Miernik selektywny ma, poza przełącznikiem zakresów pomiaru napięcia, także zespół organów manipulacyjnych związanych z dostrajaniem do częstotliwości mierzonego sygnału. Są to: przełącznik zakresów częstotliwości, pokrętło płynnego dostrojenia i przełącznik szerokości pasma pomiarowego. Ponadto mierniki tego typu zawierają na ogół detektory modulacji sygnału, co pozwala na słuchową kontrolę pracy. W zasadzie są wykonywane dwa typy miliwoltomierzy (a raczej mikrowoltomierzy) w.cz.: do 30 MHz i powyżej ...
10. Miliwoltomierz m.cz.
(Pomiary/Pomiary)
Mierniki uniwersalne nie nadają się w zasadzie do dokładnych pomiarów napięć zmiennych. Pomijając nieliczne wyjątki, nie umożliwiają one dokonywania pomiaru małych napięć w szerokim paśmie częstotliwości. Miliwoltomierze m.cz. są budowane z reguły jako mierniki aktywne, zawierające rozbudowane układy wzmacniające i prostownicze. Z użytkowego punktu widzenia interesujące są trzy parametry miliwoltomierza: minimalny zakres pomiarowy, zakres częstotliwości pracy oraz impedancja wejściowa. W niektórych ...
11. Miernik uniwersalny
(Pomiary/Pomiary)
... typu mierników do pomiarów napięcia w obwodach wysokorezystancyjnych, np. do pomiarów napięć na bazie tranzystora. Niewielka rezystancja wejściowa miernika powoduje w takim przypadku całkowitą zmianę punktu pracy tranzystora.  Wady tej nie mają mierniki uniwersalne elektroniczne. Wymagają one jednak zasilania: bateryjnego lub sieciowego. Od omówionych wcześniej różnią się przede wszystkim zastosowaniem wzmacniacza, w nowszych konstrukcjach z reguły na tranzystorach polowych. Zwiększa się dzięki temu ...
12. Wzmacniacz mocy
(Radiofonia/RTV)
... układu. Istnieje możliwość doboru wzmocnienia układu, za pomocą elementów zewnętrznego sprzężenia zwrotnego. Dominującą tendencją jest ograniczanie liczby elementów zewnętrznych, niezbędnych do poprawnej pracy układu scalonego. Wzmacniacze scalone z reguły nie wymagają żadnych regulacji.  ...
13. Wzmacniacz m.cz.
(Radiofonia/RTV)
Konstrukcja wzmacniacza m.cz. (małej częstotliwości) zależy przede wszystkim od jego łączenia oraz klasy sprzętu. Inne rozwiązania stosuje się w specjalizowanych wzmacniaczach przeznaczonych do przenośnego odbiornika radiowego, inne w stereofonicznych wzmacniaczach wysokiej jakości, przeznaczonych do współpracy z różnymi źródłami sygnału. Dotyczy to nie tylko stopnia komplikacji toru, ale i zastosowanych technik realizacyjnych: na elementach dyskretnych bądź układach scalonych. Dominującą tendencją ...
14. Stereodekoder
(Radiofonia/RTV)
... fazowych jest charakterystyka filtrów p.cz. oraz charakterystyka częstotliwościowa detektora FM. Minimalizacja zniekształceń wymaga konstruowania filtrów p.cz. o liniowej fazie oraz zapewnienia dostatecznej szerokości pasma dyskryminatora. W praktyce, spadek charakterystyki dyskryminatora większy niż 3 dB dla częstotliwości 53 kHz (górna częstotliwość pasma zajmowanego przez sygnał MPX) prowadzi do poważnego zakłócenia pracy stereodekodera. Ponieważ warunki te są dość trudne do spełnienia w stereodekoderach ...
15. Tor p.cz.
(Radiofonia/RTV)
Wzmacniacz i demodulator sygnału FM p.cz. stanowi na ogół integralną całość i rozdzielenie tych bloków przy analizie układu byłoby czynnością sztuczną. Wzmacniacz p.cz. ma na ogół bardzo duże wzmocnienie, dzięki czemu ograniczanie sygnału w torze uzyskuje się już przy małych poziomach napięcia wejściowego. Dla poprawnej pracy detektora FM jest wymagane, aby sygnał poddawany detekcji nie był zmodulowany amplitudowo. Jest to warunkiem niezniekształconej transmisji FM, dzięki czemu uzyskuje się dużą ...
16. Antena odbiorcza
(Radiofonia/RTV)
Elementem zamieniającym energię fali elektromagnetycznej na napięcie jest antena odbiorcza. Od skuteczności pracy anteny oraz stopnia jej narażenia na oddziaływanie różnorodnych zakłóceń zależy przede wszystkim czułość odbiornika radiowego. Rozróżniamy dwa podstawwe rodzaje anten: elektryczne, reagujące na składową elektryczną pola elektromagnetycznego i magnetyczne, reagujące na składową magnetyczną tego pola. Anteny elektryczne są wykonywane w postaci tzw. anten zewnętrznych — odcinków przewodów ...
17. Czujniki temperatury
(Automatyka/UAR)
Potrzebom przesyłania sygnałów na większe odległości odpowiadają czujniki rezystancyjne i termoelektryczne. W termometrach rezystancyjnych wykorzystuje się zależność rezystancji przewodników i półprzewodników od temperatury. Zastosowanie w przemyśle znalazły czujniki rezystancyjne: platynowe, niklowe i miedziane. Czujniki nawija się odpowiednim drutem na korpusie izolacyjnym i umieszcza się, w zależności od przewidywanych warunków pracy, w obudowach ceramicznych lub metalowych, izolowanych od obudowy. ...


News Automatyka

Wskaźników jakości regulacji jest wiele. Część służy do oceny przebiegów przejściowych sygnały wyjściowego po wystąpieniu zakłócenia lub zmianie wartości zadanej, inne dotyczą właściwości układów w stanie ustalonym, niektóre ujmują łącznie właściwości w stanach przejściowych i w stanie ustalonym. W praktyce o przydatności poszczególnych wskaźników jakości regulacji decydują przesłanki fizyczne.

Więcej…

Oddziaływanie na proces z zamiarem osiągnięcia założonego celu nazywa się sterowaniem, założony cel nazywa się celem sterowania, a układ podlegający sterowaniu obiektem sterowania. Sygnały, za pośrednictwem których oddziałuje się na proces nazywa sterującymi, a te na które oddziałuje się podczas sterowania — sygnałami sterowanymi. Zakłócenia są wielkościami wejściowymi utrudniającymi realizację celu sterowania. Sygnały sterujące obiektu są wytwarzane w urządzeniu sterującym. Ich źródłem może być również człowiek - operator, mówi się wtedy o sterowaniu ręcznym.

Więcej…

W analogowych UAR informację podaje najczęściej poziom energetyczny sygnału. W układach cyfrowych poziomy energetyczne służą tylko do rozróżniania stanów umownych (liczb). Procesy technologiczne mają zwykle wiele wejść i wyjść: na przykład jeden strumień surowca może się charakteryzować temperaturą, składem chemicznym, wilgotnością - jeśli każda z tych wielkości wpływa na parametry sygnałów wyjściowych i może ulegać zmianom, to wszystkie te wielkości mogą i być powinny sygnałami wejściowymi. Jako sygnały sterujące wybiera się tylko niektóre, te za pomocą których najłatwiej można wpływać na sygnały wyjściowe.

Więcej…

Sygnały o częstotliwościach do kilku  herców i o nieregularnych kształtach można badać posługując się rejestratorami. Rejestrator jest urządzeniem zawierającymi organ ruchomy zmieniający swoje położenie pod wpływem sygnału podlegającego rejestracji. Z organem ruchomym jest związany element piszący lub drukujący na nośniku - najczęściej papierowym. Dla uzyskania zapisu w funkcji czasu rejestrator jest wyposażony w mechanizm przesuwu papieru. W przemyśle rejestratory stosuje się do kontroli warunków technologicznych procesu oraz udokumentowania sposobu jego prowadzenia — jest to szczególnie ważne podczas awarii.

Więcej…

Zadaniem regulatora Jest wytworzenie przebiegu sygnału wejściowego dla procesu na podstawie uchybu między wartością zadaną i rzeczywistą wielkości wyjściowej. A zatem regulator jest układem, który na podstawie sygnału wyjściowego z elementu pomiarowego oraz dodatkowego sygnału przenoszącego informację o wartości żądanej wytwarza sygnał oddziałujący poprzez element wykonawczy na wartość sygnału wejściowego.
Regulatory spełniające swoją funkcję tylko przy użyciu energii pochodzącej od elementu pomiarowego noszą nazwę regulatorów bezpośredniego działania.

Więcej…

Serwis Centrum LM

Serwis edukacyjny i informacyjny - elektronika, automatyka, mechatronika dla uczniów szkół średnich ( techników ) kształcących się w zawodach technik elektronik, technik teleinformatyk, technik mechatronik, technik automatyk, technik elektryk.

Elementy elektroniczne

Poza własnościami prostowniczymi złącze p-n cechuje się jeszcze jedną specyficzną własnością - wykazuje ono istnienie pojemności. Wartość tej pojemności jest zależna od wartości napięcia Ur. Obszar ładunku przestrzennego można w dużym uproszczeniu traktować jako elektrody kondensatora „rozsuwające" się przy wzroście napięcia Ur. Własność ta jest wykorzystana w budowie diod pojemnościowych. Zakres zmian pojemności jest wyznaczony napięciami granicznymi Urmin (w pobliżu O V) i Urmax w pobliżu napięcia przebicia. Podstawowe parametry charakteryzują pojemność znamionową Cr dla określonego napięcia Ur oraz zakres zmian pojemności. Schemat zastępczy diody pojemnościowej stanowi w uproszczeniu połączenie równoległe pojemności Cr wraz z rezystancją Rs i Rr.

Więcej…

W diodach Zenera jest wykorzystywane zjawisko lawinowego narastania prądu w pobliżu maksymalnego napięcia wstecznego. Specjalna technologia tych diod sprawia, że zjawisko przebicia jest powtarzalne i nie prowadzi do zniszczenia diody, jeżeli nie zostanie przekroczona wartość dopuszczalna prądu wstecznego, zwanego w tym przypadku prądem Zenera - Iz. Wartość napięcia, dla którego następuje przebicie nazywamy napięciem Zenera Uz. Nachylenie charakterystyki w obszarze przebicia jest bardzo duże. Dioda przypomina więc w pewnym sensie źródło napięciowe idealne, gdzie napięcie nie zależy od wartości płynącego prądu. Zależność temperaturowa napięcia Zenera jest niewielka, a dla pewnych wartości Uz (rzędu 5..7 V) jest bliska zera.

Więcej…

Podstawową cechą złącza p-n są jego właściwości prostownicze, polegające na przewodzeniu prądu o znaczącej w praktyce wartości w jednym kierunku. Jeśli do diody przyłożymy napięcie zmienne, to dla połówek dodatnich dioda będzie przewodzić, dla ujemnych połówek stanowić będzie bardzo dużą rezystancję. Rezystancja w kierunku przewodzenia jest niewielka. Rozróżniamy przy tym dwa pojęcia: rezystancji statycznej i rezystancji dynamicznej. Rezystancja statyczna definiowana jest jako nachylenie prostej przechodzącej przez początek układu współrzędnych i punkt prący diody. Natomiast rezystancja dynamiczna określa bezpośrednio nachylenie charakterystyki w danym punkcie. W zależności od pożądanej wartości prądu przewodzenia If stosuje się diody prostownicze małej lub dużej mocy. Oba rodzaje diod charakteryzuje się za pomocą tych samych parametrów.

Więcej…

Elementem piezoelektrycznym nazywamy podzespół, w którym istnieje bezpośrednie powiązanie parametrów elektrycznych i mechanicznych. Inaczej mówiąc, przyłożenie napięcia do takiej struktury powoduje zmianę jej wymiarów lub kształtu, a odkształcenie mechaniczne poluje powstanie napięcia na jej elektrodach. I tak np. przyłożenie do elektrod napięcia zmiennego prowadzi do powstania drgań mechaniczychch o takiej samej częstotliwości. Dla pewnych wartości częstotliwości aplituda tych drgań osiąga maksimum. Mówimy wówczas o rezonansie mechanicznym.
W radiotechnice największe znaczenie mają elementy kwarcowe i piezoceramiczne. Elementy kwarcowe wykazują bardzo silne własności rezonansowe. Nazywamy je rezonatorami kwarcowymi. Są to wycięte w odpowiedni sposób z kryształu kwarcu, naturalnego bądź syntetycznego, kształtki (płytki, prostopadłościany, soczewki) z napylonymi w ściśle określonych miejscach elektrodami.

Więcej…

Odrębną grupę elementów indukcyjnych stanowią transformatory. Transformator składa się z co najmniej dwóch uzwojeń, sprzężonych magnetycznie. Energia, poprzez pole magnetyczne, jest przekazywana z uzwojenia pierwotnego do wtórnego. Ilość przekazywanej energii zależy od wartości sprzężenia, o której decyduje wzajemne położenie uzwojeń i ewentualne zastosowanie wspólnego rdzenia. Stosunek liczby zwojów uzwojenia wtórnego do pierwotnego nazywamy przekładnią zwojową transformatora. Jest ona w pewnych warunkach równa przekładni napięciowej, tzn. stosunkowi uzyskiwanego napięcia wtórnego do napięcia przykładanego do uzwojenia pierwotnego. Równość ta jest zachowana wówczas, gdy w uzwojeniu wtórnym nie płynie prąd.

Więcej…